«ما حسبت هالکثر» مرثیهای عربی با صدای باسم الکربلائی در سوگ حضرت عباس علیهالسلام است. شعر، اندوه حضرت زینب سلاماللهعلیها از فقدان برادر و تکیهگاه خیمهها را روایت میکند و به تأثیر این مصیبت بر امام حسین علیهالسلام میپردازد.
وفاداری، حمایت از اهلبیت و سنگینیِ داغ از دستدادن علمدار کربلا، محورهای اصلی نوحهاند. لحن روایت، گفتوگویی سوگوارانه با برادر است؛ ازاینرو این اثر را باید در میان مرثیههای حضرت عباس و روایت مصائب خاندان امام حسین شناخت.
متن مداحی :
ما حَسّبِت هالكثُر حُبّك إلي
گمان نمی کردم محبتت به من تا این حد باشد
تتگطّع اْو تعتذُر يَبنَ علي
قطعه قطعه میشوی و از من عذر خواهی میکنی،ای پسر علی
يتفايض ابروحك أعذب نهر
گوارا ترین نهر در جان تو جاری است
ممنونه لجروحك طول الدهر
تا روزگار باقیست از زخم های تو ممنونم
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
ليلة حزن مظلمه
شب حزن تاریک و ظلمانی است
اِتغيّر سواد السمه
(و با تاریکی ظلماتش حتی)سیاهی آسمان را دگرگون می سازد
لُونه اِمتزج بالدمه
رنگ سیاهی اش با خون در هم آمیخت
لاح الخطر عگب الأمان
پس از امنیت خطر رسید
اْو رغم الحصل والجره
با وجود مصیبتی که حاصل شد
بالهيبه وگفت مَـره
زنی با هیبت ایستاد
صوب النهر ناظره
نظر سوی علقمه کرد
يمكن عَتب يحچي اللسان
شاید زبان به شکوه گشوده شود
الطف مِن حِچت مِنذهِل
وقتی او سخن گفت
أمر اْو يِـفوق العقِل
کربلا شگفت زده شده بود
گالتله يا بالفضِل
به او گفت: ای ابالفضل
شكراً يَسلطان الـحَنان
ممنونم ای سلطان محبت
اِمبَيّن عليها التَـعب
خستگی از چهره اش پیدا بود
بس ما تسولف عَـتب
اما لب به شکایت نمیگشود
لازم بِماء الذهب
باید روزگار با آب طلا
هذا الحچي ايكتبَه الزمان
این سخن او را بنویسد
صوت المَره العالمه ايعرفه المَلَك
صدای این زن فقیه را ملک میشناسد
بي بَحّه من فاطمه ابخُطبة فدك
صدایی که طنین صدای حضرت فاطمه در خطبه فدکیه را دارد
بي شِدّه من حيدر يوم الخطَر
صدایش قوت صدای حیدر در روز خطر را دارد
من خَيها تتشكّر طول الدهر
تا روزگار باقیست از برادرش عباس تشکر میکند
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
كل الغموض انجله
همه ابهامها برطرف شد
حين اللي گالت إله
زمانی که این زن به برادرش گفت
عگبك صرت كافله
پس از تو من سرپرست حرم شدم
عباس يا نِعمَ الكفيل
عباس ای بهترین سرپرست
زينب أنا اْو أشكُرك
من زینبم و از تو تشکر میکنم
أثني اعله دم منحرك
و خون گلویت را ستایش میکنم
شِمسوي حتى اَعذرك
تو مگر چه کردهای که تو را ببخشم؟
يَـمسوّي لجلي المستحيل
ای که در حقم ناممکن را انجام دادی
حُب خَجّل المشرعه
عشقی که علقمه را شرمنده کرد
چفينك امگطعه
دستان بریده توست
اِشلازِم جَزاء اَصنعه
چه پاداشی باید به این عشق بدهم
واشلون اَرِد ليك الجميل
و چطور به زیبایی پاسخت را دهم؟
عين انطفت بالسهم
چشمی با تیر خاموش گشت و دیگری
والأُخره تشكي الندم
از سر پشیمانی گلایه میکند
اِلْحَد ما جِمَد بيها دم
آنقدر که خون در آن خشک شد
رادت تضحّي لو قليل
میخواست او هم فداکاری کند هرچند کم
راسك يخويه انهشَم من العمَد
ای برادر سرت از ضرب عمود آهنین شکست
لن راسي علو القمَم واعلى بعَد
(و به لطف سر شکستهات)سر من به بلندای ارزشهاست و حتی بالاتر
رغم الخسِف تبقى أكمَل گُمر
با وجود ماه گرفتگی، تو کاملترین ماه میمانی
واسمك يظل يرقى طول الدهر
و تا روزگار باقیست نام تو بالاتر میرود
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
عذرك بلغني اْو وصل
مراتب عذرخواه ات به من رسید
ليش العذر يا بطل
چرا عذرخواهی ای دلاور
تنزف دماء اْو خجل
از زخمهایت خون و شرم جاریست
أذّتني خويه الحاله هاي
این وضع تو مرا آزرد
والماي لو تعترف
اگر اقرار کنی که آب را به سبب مرگ
ما جبته حال الحتف
به خیمه نیاوردی
جايبلي حُب مِختلِف
(اما)تو برایم عشقی متفاوت آوردهای
هُوّه اللي چان اِلروحي ماي
این است که برای جان من چون آب بود
والجربه لمّن هوت
وقتی مشک تو بر زمین افتاد
صدگني روحي ارتوت
باور کن که جانم سیراب شد
هاي المعاني احتوت
ای عباس این مفاهیم
تقديري عباس اْو رضاي
قدردانی و رضایت مرا در بر گرفت
بيك القدَر منعجب
قدر از تو شگفت زده است
مثلك فلا ينكتِب
کسی مانند تو به دست قدر نوشته نمی شود
أخ اِلأخيته يحِب
برادری که عاشق خواهرش است
لا گبلي حتى اْو لا وراي
نه قبل من و نه حتی پس از من
للخوّه صرنه مـثَل الكل يعرفه
مادر خواهر برادری ضرب المثلی شدیم که همه می دانندش
وحي المشاعر نزَل ابسورة وفه
وحی احساسات در سوره وفا نازل شد
يالعلگمي احراءك مُرسل فخر
ای که علقمه غار حرای توست تو پیامبر فخری
رب العرش شاءك طول الدهر
تا روزگار باقیست پروردگار عرش تو را میخواهد
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
تكريم تستاهله
شایسته بزرگداشت
منّي اْو من العايله
از جانب من و خانواده هستی
خل يبدأ ابكربله
بگذار این بزرگداشت از کربلا آغاز شود
بسم الله رحمـٰن اْو رحيم
به نام خداوند بخشنده مهربان
ابليلة بچي اْو نايحه
در شب گریه و زاری
أُوگف إلك مادحه
به مدح و ستایشت میایستم
أقرالك الفاتحه
برایت فاتحه قرائت میکنم
يبن الصراط المستقيم
ای فرزند صراط مستقیم
اْو لو گال صوت الجرح
اگر صدای زخم و غم گفت
مو هذا وكت المدِح
کنون که وقت مدح و ستایش نیست
أسبابي خل تتضِح
بگذار دلایلم آشکار شود
وابتضحياتك خل أهيم
و به فداکاریهای تو بپردازم
حقّك أريد اكرمه من گبل لا هالدمه
میخواهم حقت را تکریم کنم قبل از اینکه این خون
اتجف اعله جسم ارتمه هذا اليليق اويه الكريم
بر روی پیکری که افتاده بر خاک خشک شود
ما قصّرت لا أبد فعلاً كفو
نه تو هرگز کوتاهی نکردی و کم نگذاشتی حقیقتاً با لیاقتی
تدري الفضل ماشهد بيه العدو
میدانی که برتری آن است که دشمن به آن شهادت دهد
من تحچي عدوانك تحچي ابحذر
دشمنانت وقتی حرف میزنند با ترس و مراقبت حرف میزنند
شاغلها ميدانك طول الدهر
تو روزگار باقیست میدان نبردت فکر آنها را به خود مشغول ساخته
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
مو منّه لا والعلي المنّه يخويه عَلي
قسم به علی که بر تو منتی نیست منت بر سر من است
بت فاطمه اْو بت علي من تشكرك هذا وسام
وقتی دختر حضرت فاطمه و حضرت علی از تو تشکر میکند این است مدال افتخار
علگه اعله صدرك فخر مثل النقش عالصخر
با افتخار این مدال را همچون نقش بر روی سنگ بر سینهات بیاویز
أعظم كفيل انذخر گول اْو فعل گد المقام
هم در حرف و هم در عمل در حد این جایگاه هستی
أشهد بأنّك وفي ابمدحك فلا أكتفي
شهادت میدهم که همانا تو وفاداری و به مدح تو بسنده نمیکنم
ما تبلغك أحرفي أكبر من اينولك كلام
حرفهایم به تو نمیرسد بزرگتر از آنی که کلام به شأن تو دست یابد
شيجازي فضلك بعد يالما بُقالك جسد
ای که دیگر پیکری برایت نماند چه چیزی دیگر پاداش بزرگواریت را میتواند بدهد
حبك تجاوز عدد ما شايل جروح اْو سهام
شماره محبت تو از شمار آنچه که از زخمها و تیرها برداشتهای فراتر رفت
بس عندي يا بالفضل هالمسأله
اما ای ابوالفضل از تو فقط این سوال را دارم
ليش ارفضت تنحمل للعايله
چرا قبول نکردی نزد خانواده حمل شوی
خل اَسمع اجوابك من النحر
بگذار پاسخت را از این گلوی بریده بشنوم
يامن بُقى امصابك طول الدهر
ای که مصیبتت باقیست تا وقتی روزگار باقیست
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
ياخويه خل أسألك حسين اعتنه المقتلك
ای برادر بگذار از تو بپرسم چرا قبول نکردی وقتی حسین
ليش ارفضت يحملك واَعضاءك ايلمها ابحصير
آهنگ علقمه کرد تو را حمل کند و اعضای تو را در حصیر جمع کند
خجلان من رجعتك لا يا بعد عيلتك
از برگشتن از شرمنده بودی؟ نه شرمنده نباشی! ای عزیز خاندان
خِفنه علىٰ جثتك اْو صار الذي خفنه يصير
برای پیکرت ترسان شدیم و شد همان که از آن میترسیدیم
جسمك بقى وحّده واتناوشوه العده
پیکرت تنها ماند و دشمن احاطهاش کرد
بالبغض مترصّده مو إنته مقصدها الأمير
با کینه در کمین بودند هدفشان تو نبودی بلکه امیرالمومنین علیه السلام بود
واحسين رد للخيم رَد محني من الألم
و حسین با کمری خمیده از این درد به خیمهها بازگشت
بيده اعله ظهره لزم واتيقـنت ظهره كسير
دست بر کمر گرفت و یقین کردم کمرش شکست
ما گَلّي عن موتتك يجري الدمع
از شهادت تو چیزی به من نگفت فقط اشک میریخت
طَيَّح عمد خيمتك فِهمي الوضع
ستون خیمه آن را انداخت یعنی که متوجه حالم باش
يَـمخلّي بابن امّي كسرة ظهر
ای که برای پسرم مادرم،کمری شکسته گذاشتی
همّه مثل همّي طول الدهر
تا روزگار باقیست غم او مثل غم من است
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
احسين اللي صوبك طلع مو هُوّه نفسه الرجع
حسینی که به سویت از خیمه برون شد همان حسینی که به خیمه بازگشت نبود
حط ابدليلي الوجع لا الله راواك المصاب
دردی بر دلم نهاد،نه!خدا این مصیبت را نشانت ندهد
أشرحلك ابدمعتي عن حالته اْو حالتي
حال او و حال خودم را با اشکم برایت شرح میدهم
اْو لو قاسيه چلمتي خويه لَـتعتبره عتاب
ای برادر اگر کلامم سخت است به حساب گلایه و شکایت نگذار
موتك دريت اِشعنه ابهالمعنى شمر الخنه
معنای شهادتت را دانستم با این تفسیر شمر خائن
اِلمنحر عضيدك دِنه اْو خَلّه السمه ابحال ارتقاب
به حنجر برادرت نزدیک شد و آسمان را در حال انتظار گذاشت
ابهالمعنى بنت النبي عگبك دِناها السبي
با این تفسیر پس از تو به دختر پیامبر اسارت نزدیک شد
وابولية الأجنبي اسياط اْو شتم ذلّه اْو عذاب
و در سلطه غریبه ها،تازیانه و بددهانی و ذلت و عذاب است
بالطف فگدتك خدُر يا كافلي
ای سرپرستم، در کربلا چون خیمهای بودی و تو را از دست دادم
اْو راح اَفگدك باليسُر فزعة ولي
در اسارت نیز تو را نخواهم داشت ای سرپرست دادرس
وابحَرگة اخيامي فگدك قهر
در آتش خیمههایم نبودنت غمافزاست
تبچيلك آلامي طول الدهر
تا روزگار باقیست دردهایم برایت میگریند
▪️︎▪️︎▪️︎▪️︎
بيك الله ميّت رِحَم ما تصغي بچي الحرَم
خدا رحم کرد که جان دادی و گوش به صدای گریه حرم نمیسپاری
صارت رماد الخيم كل خيمه شبّت بيها نار
خیمهها خاکستر شد و هر خیمهای در دلش آتش شعله ور گشت
ثقل الإمامه انتقل لليشكي جسمه العلل
بار امامت به آنکه جسمش گلایه مند از بیماریها بود انتقال یافت
گـتله يـعـمّـه العمل گلّي عليكم بالفِرار
به او گفتم عزیز عمه چه کنیم و او مرا گفت باید فرار کنید
رحمه انته هم ماشفِت حين الذي اتراكضِت
خدا رحم کرد که تو هم ندیدی آن زمان که دویدم
أجمع يتامه صرِت واَتعثّر ابهاي القفار
و داشتم یتیمان را جمع میکردم و در این بیابانها میافتادم
وين آنه وين الرَكُض اعله اَمر الله ما اعترُض
من کجا و دویدن کجا بر امر الهی اعتراض نمیکنم
ياخويه لا تنتفُض والموت أَبـلَـغ إعتذار
ای برادر از جا برخیز که مرگ شیواترین عذرخواهی است
يابالفضل آسفه زدتك ألَم
ای ابالفضل متاسفم دردت را فزون کردم
اچفوفك عَزِم نازفه اتريد العلَم
دستانت که از آن خون اراده جاریست علم را میخواهند
زدتك أسى اْو حيره ابهذا الخبر
با این خبر اندوه و سرگردانیت را افزون کردم
يا سيّد الغيره طول الدهر
ای آقای غیرت در سرتاسر روزگار
▪️︎▪️︎▪️︎▪️